Marijke Serné, Rituelen helen. Troost rondom het levenseinde, Adr.Heinen Uitgevers ‘s-Hertogenbosch 2007

Nee, dit is niet het zoveelste boek over rituelen. Het is een wijs en prachtig vormgegeven boek over de ars morendi, de kunst van het sterven en rouw als proces van genezing.

De auteur is naar eigen zeggen de eerste niet-kerkelijke ritueelbegeleider in Nederland (sinds begin 1995) en put in dit boek uit haar jarenlange ervaring. Ook haar uitgangspunt is dat steeds meer mensen zelf bepalen hoe zij afscheid willen nemen van een dierbare, welke rituelen plaats vinden en zij beseft ook dat steeds meer begrafenisondernemers een staalkaart van rituelen aan te bieden hebben. Maar dan komt de vraag: wat is eigenlijk de essentie van een ritueel?

Rituelen ontstaan blijkbaar wanneer er verlegenheid heerst, wanneer je niet weet wat te doen en je neemt dan de tijd om stil te staan bij deze verlegenheid en bij het verlangen zorgvuldig en eerlijk een afscheid gestalte te geven. Dan geven rituelen buiten vorm wat er in je leeft.

De auteur vertelt mooie, schrijnende en ontroerende verhalen uit haar praktijk, maar verdwijnt gelukkig achter die verhalen. Ik bedoel, dat ze haar nabije en creatieve interventies in concrete gebeurtenissen wel vertelt, maar bescheiden, transparant en inspirerend.

Ze besteedt aandacht aan laatste wensen die soms functioneren als heilige huisjes, onenigheid in de familie, kinderen en de dood, gestolde rouw. Een intrigerend hoofdstuk heet het theater van verdriet, waarin ze stil staat bij de rollen die sommigen van ons op zich nemen zodra het over dood en verdriet gaat en die echte nabijheid of rouw in de weg staan (wie het hardste huilt heeft het meeste verdriet). Ook de wijsheid dat de mate van verlies en verdriet niet te vergelijken is komt voorbij, en steeds weer maken verhalen de beweringen of overwegingen duidelijk.

‘Rituelen helen’ is een wat misleidende titel, niet omdat in dit boek geen rituelen voorkomen , maar meer omdat voor de auteur de kunst van het sterven en rouwen centraal staat.

Een kostbaar boek om te lezen en te overwegen en door te geven, cadeau te geven.

Auteur: Andries Govaart

E-mail: a.govaart@planet.nl

Voetnoten

Literatuur

Samenvatting

---