1999

Logo

Hier vindt u de jaargangen met daaronder de links naar de afzonderlijke nummers uit de jaargang
Klik op de link van het gewenste nummer en u krijgt een overzicht van dat nummer


 

Editieredactie: Evert Jonker

 

Anne Marijke Spijkerboer, Over Miskotte en de Moedergodin

Met deze diepgaande, uitgebreide boekbespreking over ‘Als scherven spreken’ van de in 2008 overleden theologe Kune Biezeveld komen – naast de totstandkoming van het boek – enkele boeiende thema’s ter tafel. Zo gaat het over de verhouding tussen de dialectische theologie en de aandacht voor het alledaagse in de feministische theologie, de – al dan niet mogelijk geachte – menselijke ervaring van God in de natuur en de seizoenen, het beeldverbod en de paasboodschap. De auteur sluit af met een terugblik op haar vriendschap met Biezeveld en met een frisse blik op haar eigen predikant-zijn.

 

Froukje Pitstra & Hetty Zock, De onderbouwing van narratieve methodes in pastoraat en geestelijke verzorging. ‘Ik zag alleen een kip over de weg’

De auteurs nemen de onderbouwing van narratieve methodes in pastoraat en geestelijke verzorging onder de loep: vindt zij haar oorsprong in de christelijke traditie of in de postmoderne theorievorming? Ze bekijken de consequenties voor de definiëring van pastoraat en geestelijke verzorging, bijvoorbeeld in het handboek ‘Zorg voor het verhaal’ van Ganzevoort & Visser. Vanuit hun begripsbepaling moet er qua methodische onderbouwing een principieel onderscheid gemaakt worden tussen pastoraat en geestelijke verzorging.

 

Ruard Ganzevoort, Geestelijke verzorging kan niet zonder theologie. Een reactie op Pitstra & Zock

Een van de auteurs van het boek ‘Zorg voor het verhaal’ reageert op het voorgaande artikel van Pitstra & Zock. Hij onderzoekt hun kritiek en plaatst er zijn visie tegenover. Zijn heldere antwoord is reeds gegeven met de titel: ‘Geestelijke verzorging kan niet zonder theologie’. De auteur streeft naar een professionele theologische deskundigheid van de geestelijk verzorger met een grote openheid voor de levensbeschouwelijke variatie van de mensen die hij of zij begeleidt, vat verhalen op als deel van onze zingevingskern en maakt duidelijk dat ook geestelijk verzorgers aan de slag kunnen met het boek ‘Zorg voor het verhaal’. Uiteindelijk is het volgens hem, zowel in pastoraat als in geestelijke verzorging, te doen om het begeleiden van mensen in wat voor hen heilig is, of dat nu (anders)religieus gekleurd wordt.

 

Martin Walton, Dialogische kwaliteit. Identiteit van geestelijk verzorgers in zorginstellingen

Wie of wat is een geestelijk verzorger? Wat bepaalt haar identiteit, wat is zijn beroepsbeeld in de context van zorg? Om in te gaan op deze steeds terugkerende vragen situeert de auteur geestelijke verzorging in de menselijke zorgpraktijken. Vervolgens manoeuvreert hij zich door een veelheid van ontwikkelingen en terminologieën in het werkgebied van geestelijke verzorging, om te komen tot een focus op existentiële betekenisverlening. Die focus wordt aangescherpt door in te gaan op de bijdrage van Pitstra & Zock in ditzelfde nummer van Handelingen. Ten slotte omschrijft de auteur de geestelijk verzorger als ‘dialogicus’ en vraagt hij naar de toetsing van die rol.

 

Harbert Booij, Kerkleden schilderen bijbelverhalen. Bijzondere mogelijkheden voor geloofscommunicatie

Een uniek project in de kerk van Vleuten: gemeenteleden die op papier of doek de Bijbel verbeelden, met het oog op toepassing in de liturgie. Dat kom je in deze vorm zelden tegen. Hoe gaat zo'n project eraan toe en wat is er praktisch-theologisch gezien aan de orde? In het bijzonder stelt de auteur de vraag: Kan in zo'n project, hoe bijzonder het ook al is, toch nog nauwkeuriger gekeken worden naar de mogelijkheden die er liggen voor geloofscommunicatie?

 

Corja Menken-Bekius, De spirituele dimensie van palliatieve zorg

Op 28 januari 2009 organiseerde UMC St Radboud een symposium met als titel ‘Spiritualiteit in de palliatieve zorg: ervaringen en reflecties’, naar aanleiding van het themanummer van Handelingen 2008/5. Op de studieavond deed deze auteur een bijdrage die verrassend aansluit bij andere artikelen in dit nummer.

 

Evert Jonker, Beeldbeschouwing: Tranen afvegen

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Editieredactie: Henk de Roest en Sake Stoppels

 

Henk de Roest & Sake Stoppels, Hoe vitaal is liberaal? Inleiding

Deze inleiding situeert het thema ‘Hoe vitaal is liberaal?’ in de context van publicaties en onderzoek. Het is ook een vraag of liberaal meteen ook 'vrijzinnig’ betekent. Het concept van het nummer wordt geschetst en de auteurs sluiten af met de vier perspectieven van waaruit de gemeenten worden omschreven en benaderd door de gevraagde auteurs: context; identiteit & cultuur; activiteiten, structuur & middelen; leiding.

 

Krista Mirjam Dijkerman, Alblasserdam: de Elthetokerk (PKN). Enclave van vrijzinnigheid

Als een van de achttien kerken in Alblasserdam wil de Eltheto-kerk een ‘Thuis voor Andersdenkenden’ – mét hoofdletters – zijn. Met aandacht voor de vele vormen van geloof en met een kritische doch respectvolle houding vormen zij ‘een enclave van vrijzinnigheid’ als PKN-gemeente. De predikante blijkt meer dan een goede gesprekspartner voor randkerkelijken; ook de gemeente zelf is weer gaan bloeien.

 

Joke Mensink-Brederveld & Hans te Winkel, Emmen: PKN-wijkgemeente de Grote Kerk. ‘Levend tussen tijdgeest en Geest’

In het centrum van Emmen wordt door de Stichting Grote Kerk Cultureel (SGKC) een groot aantal culturele activiteiten georganiseerd, naast de kerkdiensten, lezingen en gespreksavonden die de wijkgemeente zelf verzorgt. Zo knoopt men aan bij wat er in de cultuur voorhanden is, of in het publieke domein speelt. Kerndoelstelling hierbij is te laten zien dat de kerk daar niet alleen interesse voor heeft, maar er ook iets aan kan toevoegen.

 

Hans van Solkema, Laren: Protestantse Gemeente (PKN). Een plattelandsgemeente in de Achterhoek

Laren is een liberale gemeente waar de leden vrij zijn in participatie en denken.
Gemeenschapsvorming is echter een belangrijk punt, al staat de gemeente niet op zichzelf. Er werd een Kulturhus opgericht, dat inventieve verbindingen legt tussen lokale organisaties en verenigingen. Samenwerking met anderen, onder meer op het vlak van cultuur, zorgt voor een meerwaarde bij het bruggen bouwen tussen de gemeente en de concrete wereld waarin zij staat.

Corien Veenhuizen & Ko Brevet, Lochem: Verenigde Protestantse Kerkgemeenschap. Kan er uit Lochem iets nieuws komen?

Ook in Lochem gaat men creatief om met de specifieke mogelijkheden die de uitgestrekte omgeving biedt en de sterk meelevende kern die bijna alles organiseert. Nieuwkomers worden warm onthaald en meteen betrokken. Kerkmuziek speelt een belangrijke rol in de gemeente. Opmerkelijk zijn ook de ontmoetingen met andere religieuze groepen in de stad en het kunstproject ‘De Andere Kruisweg’, waarover meer te vinden is in de beeldbeschouwing.

 

Harbert Booij, Beeldbeschouwing: Kruisweg in ontwikkeling

 

Hans van der Waal, Schoonhoven: remonstrantse gemeente. ‘Nieuwe bezieling’

In Schoonhoven heeft de Remonstrantse Gemeente lange tijd geworsteld met haar identiteitsvraag, waarop nu meer en meer een antwoord wordt geformuleerd. Toch staat de ruimte voor en de vrijheid van ieders geloof steeds voorop. Het persoonlijke hiervan biedt meteen ook een sterke verbondenheid in de gemeenschap. Er worden onder meer gespreksgroepen georganiseerd, lezingen, kunstexposities en activiteiten voor jongeren en poëzieliefhebbers…

 

Henk de Roest & Sake Stoppels, Liberaal, open én vitaal. Praktisch-theologische reflecties bij de vijf praktijkverhalen

De reflecties van de praktisch-theologen De Roest en Stoppels zijn  gestructureerd volgens de vier genoemde perspectieven van waaruit de bijdragen van de gemeenten werden geschreven. Zo komt bij Activiteiten, structuur & middelen het kerkgebouw naar voren als een bron van te benutten mogelijkheden. Ook de rol van de voorganger of predikant wordt uitgediept. Tot slot worden de uitdagingen voor de toekomst van liberale geloofsgemeenschappen uitgebreid omschreven.

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Editieredactie: Alma Lanser-Van de Velde & Corja Menken-Bekius

 

Goedroen Juchtmans, Vrouwen als rituele experts in huis

Hoe gaan hedendaagse gezinnen om met hun huisrituelen? Om hier zicht op te krijgen heeft de auteur dit gegeven bij een groep Nederlandse gezinnen onderzocht. In dit artikel presenteert zij enkele verrassende uitkomsten, in het bijzonder over de leidende rol van vrouwen bij huisrituelen.

 

Geertje de Vries, Leren zien – leren geloven. Over werken met beeldende kunst in groepen in de gemeente

De auteur neemt ons mee op haar zoektocht naar voorwaarden om met beeldende kunst te werken bij geloofsvormende activiteiten in een geloofsgemeenschap. Ze onderscheidt verschillende wijzen om naar een kunstwerk te kijken. Ook gaat ze in op de taken van de predikant bij het kijkproces en reikt ze manieren aan om met beeldende kunst aan de slag te gaan als pastor of begeleider van geloofsgesprekken.

 

Lieke van Houte & Sake Stoppels, Kerkelijke echtscheidingsrituelen, een nieuwe praktijk?

In sommige kerken kunnen echtparen tegenwoordig ook terecht voor een echtscheidingsritueel. Lieke van Houte zocht uit hoe vaak een dergelijk ritueel in de PKN voorkomt, welke vorm men eraan geeft en hoe de betrokkenen er achteraf op terugkijken. Samen met Sake Stoppels schreef ze er een artikel over. De voorbeelden maken duidelijk dat hier allerlei vragen op antwoord wachten.

 

Corja Menken-Bekius, Men neme een symbool…

Aan de hand van de bespreking van een voorbeeldcasus uit een leerboek voor ritueeldeskundigen, ontmaskert de auteur enkele onderliggende vooronderstellingen die de kern raken van het gebruik van symbolen bij een uitvaart. Zijn symbolen enkel bedoeld om er persoonlijke betekenissen in te stoppen zonder ruimte te laten voor de eigen intentie of inhoud van de symbolen? Moet in een uitvaart enkel de naaste familie erdoor worden aangesproken of doen de andere kerkgangers er ook toe? Kunnen inhoud en vorm van elkaar worden losgekoppeld als het symbolen betreft? Deze bijdrage wil tevens een aanzet tot reflectie zijn over het eigen pastorale handelen in uitvaarten.

 

Elske Cazemier, Preken in dialoog: ervaring en kans

In het tweede nummer van 2008 werd actieve deelname aan de liturgie in de vorm van bibliodrama in het ziekenhuis als casus ingebracht en besproken. Hier gaat het over een dialogische vorm: preken in dialoog met de deelnemers aan de liturgie. De auteur leerde het in gesprek met mensen met een verstandelijke handicap en ziet het als kans voor menige geloofsgemeenschap op zoek naar inspiratie. De dialogische preek is ook de preekvorm bij uitstek om kinderen en jongeren actief bij de liturgie te betrekken: iedereen kan meedoen en concentreert zich op wat er gebeurt. Voorganger en gemeente zoeken samen naar betekenissen van de bijbelse boodschap in hun leven.

 

Ciska Stark, Samen preken. Een reflectie op dialogische prediking. Evaluatie van de casus van Elske Cazemier

De auteur van dit artikel reflecteert over de casus ‘Preken in dialoog’. Door de kansen van de dialogische preekvorm te erkennen én de beperkingen ervan in kaart te brengen, daagt ze uit om de hieraan verbonden aspecten goed voor ogen te houden. Ze gaat in op drie thema’s: de hoorders, de prediker en de tekst in relatie tot de boodschap. Tot slot evalueert ze deze vorm van prediking.

 

Reijer J. de Vries, Pastoraat als discipelschap. Over de bijdrage van Thurneysen aan de hedendaagse pastoraaltheologie

De auteur vertaalt de praktische theologie van Thurneysen voor de praktijk van het hedendaagse pastoraat. Aan de hand van een casus uit het onderzoek van Schelling (1996) laat hij zien dat Thurneysens gespreksmodel een belangrijk perspectief biedt op het pastorale gesprek. Ondanks alle kritiek draagt deze theologie bij aan de houding van de pastor in pastorale contacten en aan de evaluatie van gesprekken met (zoekende) gelovigen.

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Editieredactie: Wim Smeets, Kris Vissers & Ries van de Sande

 

Overzicht artikelen

Kris Vissers, Jeroen Hasselaar, Ries van de Sande & Wim Smeets, Palliatieve zorg in stervensbegeleiding (2)
Ries van de Sande, Jeroen Hasselaar, Judith Prins & Wim Smeets, ‘Ik zal de oogst niet zien…’ Spirituele zorg voor stervenden in een ziekenhuis: een multidisciplinaire benadering (13)
Daan Van Speybroeck, Kunst, met de dood voor ogen (27)
Marinus van den Berg & Carlo Leget, Grenzen om te leven bevraagd (39)
Hans Schilderman & Hanneke van Laarhoven, Kwaliteit van leven in de zorg rond het levenseinde (45)
Martine Bakema, Sterven in vrede, met een zegen op de lippen (53)
Thomas Quartier, Rituele creativiteit en stervensbegeleiding (57)
Yvonne Engels & Ries van de Sande, ‘Het schaap en de herder: elkaar ontgroeid?’ Over palliatieve ketenzorg (63)

 

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Editieredactie: Sake Stoppels


Overzicht artikelen

Florus Kruyne, Een taalspel van hoop. Oplossingsgerichte gespreksvoering in pastoraat en geestelijke verzorging (4)
Irene van der Meulen, Ja of nee? Conciliaire besluitvorming in de plaatselijke kerk bij heikele kwesties (15)
Anne Stael, Mogelijk, niet gemakkelijk. Samenwerking tussen imams en pastores (27)
Gé Speelman, Leiderschap als gespreksthema tussen christenen en moslims (39)
Jan Post Hospers, Over soebatten en plaatselijke contacten tussen moslims en christenen (54)

+ Rubrieken: Aan de lezer, Beeldbeschouwing, Boekbespreking, Column, Webnieuws, Wetenschapsnieuws, Bij de voorkant, Agenda

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Subcategorieën